|
Coğrafi Konum
Yeryüzü
Şekilleri
Akarsular
Jeolojik
Yapı
Coğrafi Konum
Bilecik Marmara Bölgesinin güneydoğusunda Marmara, Karadeniz, İç
Anadolu ve Ege Bölgelerinin kesim noktaları üzerindedir. 39° ve 40°
31’ kuzey enlemleri ile 29° 43’ ve 30° 41’ doğu boylamları arasında
bulunmaktadır. Doğudan Bolu ve Eskişehir güneyden Kütahya, batıdan
Bursa, kuzeyden Sakarya illeri ile çevrilidir.
Bilecik 4321 km²’lik alanı ile Türkiye’nin küçük illerinden biridir.
Alan sıralaması bakımın-dan 65. sırada yer almaktadır. Merkez
ilçenin yüzölçümü 844 km²’dir.
Yeryüzü Şekilleri
Başa
Dön
Bilecik ili toprakları tepelik alanlar, dik ve derin vadilerle
yarılmış aşınım düzlükleridir. Kuzey Anadolu kenar dağları, yani,
Karadeniz dağlarının başlangıç merkezi, İç Anadolu platolarının
başlangıç yeri, Marmara Bölgesinin ise kıyı ve akarsu çanak tabak
ovalarının sona erdiği alanlarının tamamı ilin sınırları
içerisindedir.
Kuzey Anadolu dağlarının denizden içeriye doğru ikinci serisi olan
Köroğlu Dağları ilin topraklarında başladığından arazinin batıdan
doğuya doğru birden yükselmesine neden olur. Bu yükselti güneye
doğru inildikçe dalgalı bir görünüm alır. Bozüyük Ovası ve Sakarya
ırmağı ile kuzey-güney yönünde iki bölüme ayırır. Dağlar bu ırmağın
her iki yakasında devam eder.
Bilecik ilinin deniz seviyesinden yüksekliği 500 metredir.
Güneydoğuya Karasu vadisine gidildikçe yükseklik azalmaktadır.
Nitekim bu vadide kurulu İstasyon Mahallesinin denizden yük-sekliği
200 metreye kadar iner.
Dağlar il topraklarının % 32’sine yakın bir bölümünü kaplar. Bu
yükseltiler daha çok tepe
Başa Dön
görünümündedir. İlin en yüksek noktası Bozüyük ilçesinin batı ve
güneybatısında yer alan yükseltiler üzerindeki Kala Dağı’dır (1906
m).
Diğer önemli yükseltiler Yirce Dağı (1790 ), Metristepe (1300 m),
Göldağı (1284 m), Kızılcaviran (1250 m), Osmaniye (1210 m), Ahi Dağı
(1100 m), Dokuz Öküz Tepesi (1150 m), Ballıkaya (1050 m), Kızıltepe
(990 m), Avdan Dağları (926 m), Paşa Dağları (922 m), Kurudağ (805
m)’dır.
Genellikle Sakarya Irmağı boyunca uzanan çok geniş olmayan düzlükler
şeklinde ovalar il topraklarının % 7’lik bir bölümünü kaplar. Ovalar
akarsuların dar ve derin vadilerden akarken parçaladıkları
arazilerden taşıdıkları verimli alüvyonları son bölgelerinde
biriktirmelerinden oluşan ovalarıdır.
Bozüyük, Gölpazarı, Osmaneli ve Pazaryeri Ovaları başlıca düzlük
alanlardır.
İlde yayla tanımı içerisine sokulabilecek düzlükler çok azdır. Bu
tür yeryüzü şekilleri il topraklarının yalnızca % 0,5’ini
oluşturmaktadır. İl topraklarının büyük bir bölümü (% 59,9) aşınım
düzlükleri durumundadır. Tepelik alanlarda tümsekleşip tipik “V”
biçimli vadilerle parçalanan bu düzlükler, il topraklarının engebeli
bir görünüm almasına neden olmuştur.
İl topraklarındaki vadiler genellikle dik ve derin yarıklar
biçimindedir. Bunların en önemlisi Sakarya Vadisidir. Göksu Vadisi,
Göynük Vadisi ve Karasu Vadisi de önemli vadilerdir.
Akarsular
Başa Dön
Sakarya Irmağı
Sakarya nehri Bilecik ilinin başlıca akarsuyudur. Bu ırmağa dökülen
çay ve dereler ilin öteki su kaynaklarıdır.
Sakarya, İnhisar ilçesi yakınlarında Bilecik topraklarına girer;
kuzey-güney yönünde akarak ili doğu ve batı olmak üzere iki parçaya
böler. Vezirhan’ın kuzeyinde Karasu Deresi, Osmaneli ilçesi
yakınlarında da Göksu Çayını alarak kuzeye yönelir.
Taşıdığı su miktarı bakımından Türkiye’nin önemli akarsuları
arasında yer alır. Irmağın toplam uzunluğu 824 km’dir. Yaklaşık onda
birlik kısmı (80 km) Bilecik sınırları içinde akar. Ortalama debisi
100 m³/sn, ortalama derinliği 1,5 metre, en fazla derinliği ise 5
metre kadardır.
Karasu
Bozüyük’ten doğar. Bilecik merkez ilçe sınırları içine Karasu
Boğazından girer. Bu noktadan 500 metre sonra Vezirhan’da Sakarya
Irmağına kavuşur. Debisi düzensizdir. 0,9 m³/sn ile 72,6 m³/sn
arasında değişmektedir. Ortalama debi 3,6 m³/sn’dir.
Göynük Çayı, Göksu Deresi, Sarısu
Deresi ve Hamsu Deresi diğer küçük akarsulardır.
Jeolojik
Yapı
Başa Dön
Bitki Örtüsü
Yağış yönünden yeterli miktara sahip olan Bilecik ili, yüzölçümünün
%47’sinin ormanlık alan olması nedeniyle de orman zenginliği
bakımından Türkiye’nin şanslı yörelerinden biridir. İlin orman
zenginliği av hayvanları bakımından da zenginleşmesini sağlamıştır.
Bin metreye kadar yükseklerde orman örtüsü genellikle meşe, otsu
bitkiler ve makilerden oluşmaktadır. 1500 metre sınırına kadar da
karaçam, kayın, kızılçam, kestane türündeki yüksek boylu ağaçlar
sıralanır. 1500 metreden daha yükseklerde ise köknar cinsinden
ağaçlar vardır.
İklim
Bilecik ilinin geçit bölgesinde bulunması, su kaynakları ve
farklılık gösteren topografyasına paralel olarak 3 farklı iklim tipi
görülür. Genel olarak Merkez, Gölpazarı, Osmaneli ve Söğüt
İlçelerinde Marmara Bölgesi; Bozüyük, Pazaryeri ve Yenipazar
ilçelerinde ise İç Anadolu Bölgesi iklimleri geçerlidir. Ayrıca
Gölpazarı, Osmaneli ve Söğüt ilçelerinin Sakarya Irmağı kıyı
şeridinde mikro-klima iklim bölgeleri görülmektedir.
Bilecik İlinde yıllık yağış toplamı 450 kg/m² dolayındadır. Yağış en
çok ocak ve mayıs aylarında düşmektedir. Bulutluluk durumu açısından
92 gün açık, 96 gün kapalı ve 177 gün bulutlu geçmektedir.
Diğer klimatik veriler şöyledir:
Yıllık sıcaklık ortalaması: 12,3 °C Karlı gün sayısı : 25
En soğuk ay: Ocak (2,5 °C) Donlu gün sayısı : 55
En sıcak ay: Temmuz (21,7 °C) Sisli gün sayısı : 14
Yıllık ortalama nispi nem: % 66 Kırağılı gün sayısı: 25
İl merkezini kapsayan klimatolojik veriler, ilçelerde farklılık
göstermektedir.
İl düzeyinde tespit edilen en yüksek sıcaklık 1945 Ağustosunda 40.6
ºC, en düşük sıcaklık ise 1950 Ocak ayında -16 ºC olarak
bulunmuştur.
Bilecik’te batı ve kuzeybatı rüzgârları etkindir. Ortalama rüzgâr
hızı 3,4 m/sn’dir. Yıl içinde rüzgârlar 135 gün kuvvetli rüzgâr ve
17 gün de fırtına şeklinde esmektedir
|